جامۀ خراسانی بر قامت کعبه
“از هرات تا مکه” مدتی بود که در پی این مقاله بودم و اکنون آن را یافتم. امید دوستان گرامی که خواستار این مقاله بودند از مطالب آن که نگارنده با مراجعه به مآخذ و منابع معتبر کهن نگاشته و بار اول در مجـّلۀ وزین میقات حج چاپ شده بهره مند گردند. با تشکر از : http://library.tebyan.net/books1/5946.htm جامه کعبه […]
یادداشتها از سده ها (۳)
شکسته یا نشسته؟ در نسخۀ خطی شمارهء ۳۵۲۵ به قلم مالک نسخه یا کسی که نسخه را از مالک به امانت گرفته بوده، پاسخ و پرسش جالبی، در مورد بیتی از غزل معروف لسان الغیب حافظ یادداشت شده است: کشتی شکستگانیم ای باد شرطه برخیز باشد که باز بینیم دیدار آشــــــــــــنا را پرسش و پاسخ، هردو به نظم است در این که […]
یادداشتها از سده ها (۴)
چند نکتهء لطیف: همانگونه که در مقدمهء بخش اول این سلسله به عرض رسید، مجموعه یی از نکته های مفید و دلنشین در سالهای خدمت در کتابخانهء آستان قدس رضوی علیه آلاف التحیه والثناء هنگام ثبت نسخه های خطی ، فراهم آورده بودم. جای تأسف است که استناد و ارجاع دقیق این مطالب اکنون برای نگارنده مقدور نیست و غرض از تقدیم آنها […]
یادداشتـــــــــــها از سده ها (۵)
شهرها و شعرها طبیعت چهار شهر خراسان چه زیبا و دلنشین است این ترانۀ لطف الله نیشابوری در وصف چهار شهر خراسان که مالک نسخه یی آن را برگزیده و بر سپیدی نسخه اش نگاشته است؛ تصویریست از طبیعت، لاله زار بهار، تاب تموز و برگریز پاییز در گرامی ترین شهرهای خراسان کهن: در مرو پـــریـــر لاله آتش انگیـــخــت دی نیلوفر به بـــلخ در […]
یادداشتها از سده ها (۶)
گلگشت ادبی بر پشت نسخۀ منهاج البیان در طب، با تاریخ ۶۲۰ هجری (شمارۀ ۵۱۴۲) به خطّی کهن و ظاهرا ً از همان سدۀ هفتم این چکامۀ حکمت آمیز بدون ذکر نام گویندۀ آن یادداشت شده است: گــر آدمی حـُجـُب از پیـــش دیده بــردارد یقیــن شود کاجلش با امل چه ســــر دارد بــدین نعیـم مـُزوَّر کجا شـــود مغــــرور؟ هـرآن […]
یادداشتهای تاریخی منشی محمدعظیم -۱
مقدمه منشی محمد عظیم فرزند منشی باشی محمد اسماعیل به سال ۱۲۵۲ یا در همان حدود به دنیا آمده است (زیرا به نوشتۀ خودش به سال ۱۳۲۲ در هفتادسالگی به سفر بیت الله مشرف شده است). منشی محمد اسماعیل شاگرد منشی باشی صفی خان قرائی بوده و بر اساس نامۀ صفی خان که در میان اوراق منشی […]
یادداشتهای تاریخی منشی محمدعظیم-۲
متن یادداشتها این کتاب به سفر خیریت اثر مکّۀ معظّمه برده شده و آورده شده تفصیل سفرهای حقیر فقیر حاجی میرزا محمد عظیم خان منشی در سنوات نوکری: سفر اول: در زمانی که حسام السلطنه والی مملکت خراسان، عموی ناصرالدّین شاه پادشاه ایران، هرات را گرفته بود، معۀ والده و عیال و همشیره و سه […]
یادداشتهای تاریخی منشی محمد عظیم-۳
ادامۀ یادداشتهای منشی محمد عظیم که، از سوی مصحّح، به ترتیب توالی سالها تنظیم شده است. عناوین و سالهای میلادی نیز از طرف مصحح افزوده شده است: نادرشاه افشار در هرات( ۱۱۳۴هـ/۱۷۲۱-۱۷۲۲م): به تاریخ سنه ۱۱۳۴ هرات را نادرشاه افشار گرفت و شصت هزارخانوار از هرات کوچانیده به سمت اسفزار و فراه فرستاد. نادرشاه و سفارش […]
یادداشتهای تاریخی منشی محمدعظیم-۴
مقدمۀ میوند قندهار(۱۲۹۷هـ/۱۸۸۰م): سردار محمد ایوب خان با لشکر انگلیس، که از قندهار به میوند، چهارده کروئی قندهار، آمده جنگ نمودند؛ به سرکردگی سنجن [(سنت جان)] صاحب انگلیس، در بیستم شهر شعبان/۲۸ ژوئیه و فتح لشکر اسلام، سنۀ ۱۲۹۷/ ۱۸۸۰، سال لوی ئیل نهنگ. لشکر افغان که از هرات برده شده بود: هفت هزار- […]
یادداشتهای تاریخی منشی محمد عظیم-۵
جلوس امیر حبیب الله (۱۳۱۹هـ/۱۹۰۱م): جلوس اعلیحضرت امیر حبیب الله خان پادشاه افغانستان در سنه ۱۳۱۹ ، بارس ئیل. (جای دیگر) جلوس اعلیحضرت امیر حبیب الله خان در سنه ۱۳۱۹ به کابل. جشن اتفاق الملّت ( بدون تاریخ ): جشن اتفاق الملّت افغانستان، که در دولت سرکار امیر حبیب الله خان مستمر شده، در اول ماه […]